1. Home
  2. Lipunan
  3. Imigrasyon

[Ulat] 1861 dumating ang unang migranteng Pilipino sa Canada batay sa rekord ng archive

Ben Flores nasa Canada na anim na taon bago pormal na isinailalim ang Canada sa constitutional monarchy

Drone shot ng Snug Cove.

Mga bangka sa loob ng Snug Cove kalapit sa lokasyon na tinirhan noon ni Ben Flores, Bowen Island, November 23, 2022.

Litrato: RCI/Rodge Cultura

Rodge Cultura

Ginalugad ng isang Filipino Canadian sa Vancouver, B.C. ang archives at inalam ang kuwento ni Benjamin Flores o mas kilala sa pangalang Ben o Benson matapos lumitaw ang kanyang pangalan na siya ay nanirahan sa Canada noon pang 1860s.

Mahahanap sa isang sementeryo sa Vancouver, B.C. ang hindi markado na himlayan ni Ben Flores na pumanaw noon pang 1929.

Nadiskubre ang kanyang himlayan matapos mag-imbestiga si Joseph Lopez, isang radio host at mamamahayag sa Vancouver, na kumbinsido na si Ben Flores ang unang migrante na Pilipino sa Canada ayon sa rekord.

Joseph Lopez sa may pampang.

Si Joseph Lopez ay radio host sa programang 'The Filipino Edition' sa Vancouver, B.C.

Litrato: Joseph Lopez

Walang nakaalala na sa kanya sa mahabang panahon. Pumanaw siya nang mag-isa, sabi ni Lopez.

Ang himlayan ni Flores ay nasa bahagi ng Horne Addition (bagong window) sa Mount View Cemetery sa pagitan ng 31st at 33rd Avenue sa Vancouver. Ang pinaglibingan sa kanya ay kinumpirma sa rekord ng opisina na namamahala sa sementeryo.

Libingan ni Ben Flores.

Walang lapida ang libingan ni Ben Flores sa Mount View Cemetery, Vancouver, November 23, 2022.

Litrato: RCI/Rodge Cultura

Inilibing sa sementeryo sa Vancouver si Flores na ilang milya ang layo mula sa lugar na kanyang naging tirahan sa napakahabang panahon - ang Bowen Island. Ang isla ay nasa tatlumpung kilometro ang layo mula sa pinaglibingan sa kanya.

Sa isang guhit-kamay na mapa na nadiskubre ng archivist na si Catherine Bayly ng Bowen Island Museum and Archives (BIMA) makikita ang pangalan ni Flores na siya ay tumira sa bahagi ng Snug Cove sa isla.

Panoorin:

Kilala si Ben Flores na palakaibigan.

Sa audio recording ni George Dorman, kapitbahay ni Flores, inilarawan niya na kaibigang matalik ang Pilipinong mangingisda.

Si Ben Flores ay coloured na lalaki at pinakamatalik kong kaibigan. Wala akong nakilala na makakapantay sa kanya. Siya ay napakabuti na kaibigan. Siya ay kaibigang tunay - siya ay mapagbigay, magbibigay - sa lahat ng panahon na kami ay magkasama na nagtrabaho. Napakabuti niyang tao, saad sa nai-transcribe ni archivist Catherine Bayly mula sa audio recording.

Si Ben Flores nakatayo sa labas ng kanyang floating house.

Nakatayo si Ben Flores sa labas ng kanyang bahay sa Snug Cove, Bowen Island, British Columbia.

Litrato: Bowen Island Museum and Archive

Sa aking pagkakaalam siya ay isang Pilipino - mula sa Philippine Islands. Isa siyang mangingisda. Malimit sila ay pumupunta sakay sa lumang windjammers at bumababa dito para tingnan ang maganda na lungsod namin at nangingisda sila. Meron pa akong litrato sa bangka ni Old Ben na may 25 ang sakay nito, banggit sa transkripsyon ng audio recording na ipinadala ni Bayly.

Noong Hunyo 2022, ipinost ng Bowen Island Museum and Archives sa social media page na nahanap ni David Collings, isang summer archival assistant, ang eksaktong lugar na kinunan ng litrato noong 1914 na makikita pa ang tirahan ni Flores sa baybayin.

Ang lokasyon ay bagong kuha ni Collings na litrato sa Snug Cove.

Makikita mula sa lokasyon ang daungan ng ferry na bumibiyahe sa isla at tumatawid patungong Horseshoe Bay araw-araw.

Paghahanap sa unang migrante

Pakay ni Lopez sa pagbisita sa Bowen Island na umakyat sa Mount Gardner noong 2010 nang kanyang aksidente na napag-alaman ang pagkakakilanlan ni Flores.

May narinig ako [nag-uusap] sa bus na maganda daw umakyat sa highest peak ng Mount Gardner sa Bowen Island. Sabi ko, 'Ano ang meron sa Bowen Island na ‘yan.' Nung mag-weekend, pinuntahan ko, kuwento niya.

Habang nasa isla, dumaan siya sa public library. Humiram ako ng libro sa library para malaman ko 'yung history sa isla na i-explore ko. Sabi sa akin 'Heto 'yung libro, Bowen Island.' Tapos sa isang page ang sabi mula sa Pilipinas tapos may pangalan ... kaya nagulat ako. Nabasa ko [kasi] noon na first Filipinos dumating noong 1930s, aniya.

Ang lakbay ni Lopez sa pagdiskubre kung sino ang unang migranteng Pilipino sa Canada ay nagsimula.

Nabanggit sa libro na Bowen Island: 1872-1972 ni Irene Howard ang pangalan ni Ben Flores kasama ang dalawang iba pa na sinabing nagmula sa Pilipinas at mga residente sa isla.

Si Ben Flores ay may float house sa Snug Cove, Bowen Island at mahilig siya tumugtog ng concertina at kumanta. Siya ay mangingisda, isang beachcomber, trapper at nag-o-operate ng paupahan na bangka. Dahil ang Bowen Island ay naging tourists destination ng mga tao na nanggagaling sa Vancouver (tinatawag na Gastown or Granville bago mag-1886), saad sa libro.

Bahay ni Ben Flores sa tabi ng dagat.

Litrato ng float house ni Ben Flores sa baybayin ng Snug Cove, Bowen Island, British Columbia.

Litrato: Bowen Island Museum and Archive

Maliban sa float house ay sinabi na nagmamay-ari rin si Flores ng lupain sa bahagi ng District Lot 1426 sa paanan ng Mount Gardner sa isla.

Ang nabasa ni Lopez ang nagtulak para mangalap pa ng karagdagang impormasyon sa mga source.

Sinuyod ni Lopez ang listahan ng census sa Canada mula 1825, tsinek ang archives at nagsaliksik sa rekord tungkol sa mga naunang grupo ng mga Pilipino na nanirahan sa Canada.

Tingnan: Rekord ni Ben Flores (bagong window) sa Library and Archives Canada

Sa tala ng 1911 census sa Canada mula sa archives (bagong window), dumating si Flores sa Canada taong 1861. Pero walang espisipiko na petsa ang nakalagay sa kanyang pagdating.

Nakasulat sa naturang census na ang kapanganakan ni Flores ay Mayo 1846, isang Katoliko, at binata. Ibig sabihin nito ay kinse anyos pa lang siya nang dumating sa Canada taong 1861.

Siya ay 65 taong gulang nang isagawa ang census sa naturang taon at nakatira sa Bowen Island.

Si Ben Flores nakatayo kasama ang isang batang babae.Palakihin ang larawan (bagong window)

Si Ben Flores, kaliwa, katabi ang isang batang babae sa litrato na hawak ng archive sa Bowen Island.

Litrato: Cathy Bayly/Bowen Island Museum and Archive

Ang rekord sa taon ng imigrasyon ni Flores ay nagpahiwatig na nakatira na siya sa probinsya ng British Columbia bago pa man inaprubahan at nagkabisa ang British North American Act o Constitution Act noong 1867 at napailalim ang bansa sa isang constitutional monarchy.

Lumalabas na si Ben Flores (Benjamin/Benson) ang unang migrante na Pilipino na dumating at nanirahan sa British Columbia at ang unang lahing Pilipino na migrante sa Canada sa rekord.

Ang naitala na taon ng imigrasyon kay Flores ang pinakamaaga sa rekord na paninirahan ng sinuman na lahing Pilipino sa Canada sa ginawang pagsaliksik ni Lopez.

Bilang journalist, gusto ko maituwid ang rekord. Mali ang sinasabi ng encyclopedia, tiwalang sabi ni Lopez. It took a while dahil marami ang dumating noong mga panahong 'yon. At kailangan ko tingnan ang mga rekord. Kung minsan walang online kailangan ko pumunta sa papel.

Maraming pag-aaral ang gumagamit sa impormasyon na dekada '60s nag-umpisa ang imigrasyon ng mga Pilipino sa Canada. Pero binago ito sa dokumentong nahanap ni Lopez mula sa archives ng Canada.

Kaugnay na ulat

Ang imigrasyon ng Pilipino sa Canada ay mas maaga pa kaysa sa inakala ng marami na 1800s. Ito ay kahit mahigpit pa ang polisiya sa imigrasyon ng Canada at nilimitahan ang pagpasok ng mga Asyano sa panahong iyon.

Ang kuwento ni Ben Flores at ng mga Pilipino na nanirahan sa west coast ng Canada ay tinukoy sa Immigration and Ethnicity Series 38 Filipinos in Canada ni Jon Malek na inilathala kamakailan ng The Canadian Historical Association.

Kasama na partikular na binanggit ang mga dokumento at litrato na nagpapakita sa pamumuhay ni Flores sa Bowen Island.

Mapa ng Bowen Island na may nakasulat na pangalan ng mga residente sa isla.Palakihin ang larawan (bagong window)

Mapa nagpapakita sa tantya na lokasyon at pangalan ng mga residente sa Bowen Island. Mahahanap ang pangalan ni Ben Flores sa bahagi ng Snug Cove (Jean Jamieson/Marion Moore).

Litrato: Bowen Island Museum and Archive

Kumbinsido si Lopez na nahanap niya ang pinakanauna na migranteng Pilipino sa rekord sa Canada. Pero posible pa rin aniya na may mahanap pa na bagong pangalan sa malalim na rekord ng archives.

Malay natin may makakakita ng ibang pangalan. Sa isang punto 90,000 ang pangalan ng nasa census baka may makakakita pa ng mas maaga [na taon sa imigrasyon].

Walang rekord na umalis ng Canada si Flores.

Pumanaw siya dahil sa karamdaman sa kidney at pantog (chronic nephritis at chronic cystitis). Nakalista sa death certificate na taong 1848 ang taon ng kanyang kapanganakan at siya ay pumanaw sa edad na 81 noong Abril  11, 1929 sa Vancouver General Hospital.

Mungkahi ni Lopez na mas nararapat kilalanin na 1846 at hindi 1848 ang kanyang kapanganakan batay sa nakalista sa 1911 census ng Canada taliwas sa inilagay sa registration of death.

Naniniwala si Lopez na binawian si Flores sa edad na walumpu’t dalawa. Wala itong anak. Hindi siya nakapag-asawa at wala siyang kamag-anak sa B.C. na pinatotohanan ng nakakakilala sa kanya noong siya ay pumanaw.

Rodge Cultura

Mga Ulo ng Balita