1. Home
  2. Lipunan
  3. Cultural Minorities

Filipino-Canadian student sa Alberta naglalayong ipreserba ang wikang Chavacano

‘Parang nakikinig ka ng musika kapag nagsasalita ang mga tao nito’

Nakaupo sa dulo ng mesa ang isang babae sa loob ng classroom.

Si Mikaela Yeo ay isang estudyante sa University of Alberta sa bachelor of design program.

Litrato: University of Alberta

RCI

Akala ni Mikaela Yeo, isang estudyante sa University of Alberta, na ang kanyang katutubong wika ay namamatay na. Umaasa siya na mailigtas ito ngunit nalaman na hindi pa pala ito naglalaho.

Lumipat sa Canada si Yeo ilang taon na ang nakalipas mula Zamboanga City sa Pilipinas, kung saan ang Chavacano, isang uri ng Creole na base sa Espanya ay sinasalita ng humigit-kumulang isang milyong tao (bagong window).

Parang nakikinig ka ng musika kapag nagsasalita ang mga tao nito, aniya. Malimit itong ginagamit sa araw-araw na pag-uusap at hindi sa akademikong paraan.

Ang Pilipinas ay naging kolonya ng Espanya mula 1565 hanggang 1898. Ang Chavacano ay kaisa-isang lengguwahe na batay sa Espanya sa Asya.

Para sa isang undergraduate design class sa University of Alberta, inatasan si Yeo na i-redesign ang isang libro upang maging mas visually appealing ito at mas mapadali ang paggamit. Nagdesisyon siya na gumawa ng isang mock-design ng Chavacano dictionary.

Gayunpaman, nang makipag-ugnayan si Yeo sa may-akda ng kaisa-isang online Chavacano dictionary na kanyang nahanap, tinanong si Yeo kung maaari siyang tumulong na ilathala ang isang updated Chavacano dictionary.

Nagulat ako, ani Yeo. How crazy!

Pumayag si Yeo at ngayon ay nakikipagtulungan kay Gefilloyd L. De Castro, mula sa Zamboanga State College of Marine Sciences and Technology, sa bumuo ng isang diksyonaryo na magiging available online at in print.

Habang siya ay lumalaki, akala ni Yeo na ang kanyang wika ay naglalaho na.

Mas naging magaling na Chavacano speaker si Yeo matapos siyang lumipat sa Canada.

Nakita ko kung gaano ka-unique ito at kung gaano kaimportante na magkaroon ng sariling lengguwahe.

Sinabi ni Yeo na siya ay naging motivated na gawin ang diksyonaryo upang ipakita sa kanyang lola na si Julia Titang Jaldon, na sikat sa Zamboanga City bilang isa sa nag-iisang grupo ng Chavacano song composers at singers sa bansa.

Nakaupo ang isang lola sa bench kasama ang kanyang maliliit na mga apo.

Si Mikaela Yeo (upper right) noong siya ay bata pa kasama ang kanyang lola na si Julia “Titang” Jaldon (gitna), na pamoso sa Pilipinas dahil siya ay nabibilang sa nag-iisang grupo ng Chavacano song composers at singers sa Pilipinas.

Litrato: Mikaela Yeo

Nais kong i-preserve ang lengguwahe na pinakamamahal niya, aniya.

Gayunpaman, habang nananaliksik ukol sa kanyang proyekto, nalaman ni Yeo na ang Chavacano ay nagbabago na, mula sa pagiging Hispanic pabalik sa Filipino… na sa tingin ko ay nakakatuwa, ani Yeo sa Radio Active (bagong window) ng CBC Edmonton.

Isang natural phenomenon sa lengguwahe na ang wika ay nagbabago kasabay ng mga tao.

Ang Chavacano ay umuunlad, aniya.

Umaasa si Yeo na makumpleto ang diksyonaryo sa susunod na mga taon.

Isang artikulo ni Liam Harrap (bagong window), CBC News na isinalin sa Tagalog ni Catherine Dona.

Mga Ulo ng Balita