1. Home
  2. Politika
  3. Katutubo

Dating prime minister Jean Chrétien hindi alam ang pang-aabuso sa residential schools

Sinabi rin ni Chrétien na ‘wala siyang naging problema’ sa pagpasok sa boarding school

Nasa set ng TV show si Jean Chrétien.

Ang dating prime minister na si Jean Chrétien, 87, ay lumabas sa Tout le Monde en Parle, isang talk show ng Radio-Canada noong Linggo ng gabi.

Litrato: Radio-Canada

RCI

BABALA: Ang istorya na ito ay naglalaman ng mga detalye na maaaring ikabalisa ng ilang mambabasa

Sinabi ng dating prime minister na si Jean Chrétien noong Linggo na sa kanyang panahon bilang ministro ng dating Indian Affairs, wala siyang narinig na mga pang-aabusong naganap sa residential schools.

Binitiwan ni Chrétien ang mga salitang ito nang siya ay lumabas sa talk show ng Radio-Canada na Tout le Monde en Parle.

Hindi nabanggit ang problemang ito noong ako ay isa pang ministro. Hindi kailanman, ani Chrétien, 87, noong siya ay nanunungkulan pa sa departamento mula 1968 hanggang 1974.

Sa kanyang interbyu sa wikang Pranses, hinalintulad ni Chrétien ang sariling karanasan sa pagpasok ng college boarding school noong siya ay tinedyer pa sa mga Indigenous na bata na pinwersang pumasok sa residential schools.

Kumain ako ng baked beans at oatmeal. At talaga naman mahirap mamuhay sa boarding school, napakahirap. Dito sa Quebec, kailangan namin gawin yun para makapasok sa unibersidad, aniya.

Sa Shawinigan, wala kaming kolehiyo. Kailangan namin magpunta sa Trois-Rivières o sa Joliette, paliwanag niya. Wala kaming choice. Mahirap ngunit pinilit ako ng aking mga magulang na pumasok ng unibersidad. Kailangan ko itong gawin.

Sinabi ni Chrétien na kahit hindi siya nag-e-enjoy na matulog sa dormitoryo kasama ang 200 na tao, siya raw ay hindi nagkaproblema kailanman.

Ang mga istorya ng pisikal at sekswal na pang-aabuso sa mga batang Indigenous sa residential schools ay nadokumento sa 2015 Truth and Reconciliation Commission.

Kamaikailan lang, nadiskubre ang daan-daang unmarked graves sa residential schools na muling nagpasiklab sa isyu.

Innu na manunulat kritikal sa mga komento ng dating prime minister

Ang komento ng dating prime minister ay ikinagalit ng isa pang guest sa naturang talk show, si Innu author Michael Jean.

May paggalang kong sasabihin na sa palagay ko hindi alam ni Mr. Chrétien kung ano ba talaga ang residential schools, aniya.

Ang salitang boarding school sa isip ng mga tao ay eskwelahan na nagtuturo ng pagsusulat, pero hindi ito yun.

Sinabi niya na kahit naaalala ni Chrétien ang pagkain ng hindi masarap, hindi ito puwedeng ikumpara sa naranasan ng mga bata sa residential schools.

Sinabi ng pinsan ng aking ina na kapag may pato, kukunin ng mga madre ang karne at tatanggalin ang mga paa, na mayroon pang kuko, pakukuluan sa tubig, at iyon ang ibibigay sa mga bata.

Inilarawan ni Jean kung paano nagdusa ang mga miyembro ng kanyang pamilya sa residential schools.

May isang miyembro ng aking pamilya na pumasok sa residential school sa Fort George na inabuso sexually araw-araw ng isang madre sa loob ng walong taon, aniya.

Tinatawag itong boarding school, ngunit hindi ito eskwelahan.

‘Hindi natin puwedeng baguhin ang kasaysayan’

Si Chrétien, na lumabas sa talk show para magsalita ukol sa kanyang bagong libro, ay sinabi na alam niyang may residential schools, ngunit hindi niya alam kung ano ang mga nangyari roon.

Sa autobiographical book ni Chrétien, inalala ng dating prime minister ang isang kuwento kung saan pinayuhan niya si Queen Elizabeth na huwag humingi ng tawad sa mga Maori sa New Zealand para sa pinsalang ginawa sa kanila ng administrasyong kolonyal ng Britanya.

Sinulat ni Chrétien sa kanyang libro na sinabi niya sa Reyna: Kamahalan, kung sisimulan mong humingi ng tawad, dadalhin kita sa Canada dahil maraming Indigenous communities dito, luluhod ka sa loob ng dalawang taon.

Nang tanungin ukol dito, sinabi ni Chrétien na ok lang humingi ng tawad, ngunit hindi natin puwedeng baguhin ang kasaysayan. May mga masamang bagay na nangyari.

Ipinagtanggol ni Chrétien ang kanyang rekord at sinabi na sinubukan niyang ayusin ang buhay ng mga Indigenous na tao sa Canada, personally at politically.

Nag-ampon pa ako ng Indigenous na lalaki, upang mamuno sa pamamagitan ng pagbibigay halimbawa, aniya. Patunay iyan ng aking investment sa isyung ito.

Ang huling residential schools sa Canada ay nagsara noong 1997, habang prime minister pa si Chrétien.


Paano humingi ng tulong

May nakalaang suporta para sa sinumang naapektuhan ng kanilang karanasan sa residential schools o para sa mga taong na-trigger ng pinakahuling balita.

Ang national Indian Resdidential School Crisis Line ay sinet-up upang magbigay ng suporta sa residential school survivors at sa mga naapektuhan nito. Maaaring i-access ng mga tao ang emotional at crisis referral services, tumawag lamang sa national crisis line na bukas 24 oras: 1-866-925-4419.

Isang artikulo ng CBC News na isinalin sa Tagalog ni Catherine Dona.

May kasamang files mula kay Kate McKenna at Radio-Canada.

Mga Ulo ng Balita