1. Home
  2. Lipunan
  3. Climate Change / Pagbabago ng Climate

B.C. nagdeklara ng state of emergency dahil sa matinding wildfire, evacuations darami

Daan-daang katao ang lumikas dahil sa ‘fast-moving’ wildfire flares sa Okanagan Valley sa B.C., Canada

Isang aircraft na naghulog ng fire retardant sa gilid ng bundok.

Isang aircraft ang nagbuhos ng fire retardant malapit sa Nk'Mip fire noong Martes.

Litrato: Mike Fitzpatrick

RCI

Idineklara ang isang provincewide state of emergency sa B.C. habang patindi nang patindi ang wildfires. Napilitan ang daan-daang katao na lumikas mula sa kanilang mga bahay at libo-libo naman ang nasa evacuation alert.

Nangyari ito matapos manawagan ng mga lokal na municipal leaders (bagong window) na isailalim ang probinsya sa state of emergency.

Ayon kay Public Safety Minister Mike Farnworth, ang deklarasyon ay makakatulong sa pagpapatupad ng mabilis na mass evacuations at pahihintulutang makahanap ng accommodations ang gobyerno para sa mga tao kung kinakailangan.

Halos 300 na sunog ang patuloy na naglalagablab sa buong lalawigan noong Martes. Ang ilan dito ay pumapasok na sa mga komunidad na nag-issue na ng evacuation orders o alerts.

May mahigit 40 evacuation orders ang ipinatupad na nakakaapekto sa humigit-kumulang na 5,700 katao o halos 2,900 properties sa probinsya. Mayroon ding 69 evacuation alerts na nakakaapekto naman sa kulang-kulang na 33,000 katao at 16,000 properties.

“Dumating na tayo sa critical point,” ani Farnworth.

Ayon kay B.C. Wildfire Service director of operations Cliff Chapman, mahigit 3,000 square kilometres ng lupain ang nasunog na ng 1,145 wildfires sa B.C. ngayong season, three times the 10-year average para sa panahon na ito ng taon.

Ang state of emergency ay mananatili hanggang 14 na araw ngunit maaaring ma-extend kung kinakailangan.

Nk'Mip Creek fire dumoble ang laki

Ang Nk'Mip Creek fire ay patuloy na lumalagablab sa Osoyoos Indian Band land sa pagitan ng bayan ng Oliver at Osoyoos, halos 40 kilometres timog ng Penticton.

As of 2:30 p.m. PT, ang sunog ay tinatayang lumamon na ng 20 square kilometres - up from seven square kilometres noong Lunes ng gabi.

Kalaban ng mga pumupuksa sa apoy noong Martes ang walang tigil na hangin na siyang nagtutulak sa apoy sa mga tuyong-tuyo na lupain.

Natsa-challenge talaga ang mga crew sa hangin na ito, ani Taylor MacDonald ng B.C. Wildfire Service.

Nag-post ang Oliver Fire Department ng isang maikling video noong Martes na nagpapakita sa early stages ng sunog. Ang sabi sa post, nagtrabaho ang crew in shifts buong magdamag para protektahan ang mga building mula sa apoy.

Mabilisang evacuations

Daan-daang katao ang inutusan na i-evacuate ang kanilang properties noong Lunes matapos lumaki nang husto ang wildfire.

Umalis sa kanilang bahay sina Geraldine at Rod Foley malapit sa Mount Baldy, Oliver na dala lang ang ilang litrato at mga alagang hayop: walong aso, dalawang pusa at dalawang parrot.

Mula sa balkonahe namin matatanaw mo na ‘yung usok. Nakakakilabot. Pagkatapos ng limang minuto, lumalagablab na ‘yung apoy sa hangin, saad ni Rod noong Martes.

Ang isang regional official lumakad papunta sa amin at sumigaw, ‘Kailangan niyo na umalis ngayon,’ aniya.

Kinuha ni Geraldine ang kalahati ng mga hayop at nilulan sa trak. Sumunod naman si Rod tangan ang natitirang kalahati sakay ng kanilang motorhome kung saan plano nilang manatili.

Sinabi ng anak na lalaki ni Geraldine na isang firefighter na maaaring matupok ng apoy ang kanilang bahay kapag nagbago ng direksyon ang hangin.

Nasa kalsada sina Rod at Geraldine Foley bitbit ang kanilang gamit.

Sina Rod at Geraldine Foley ay lumikas mula sa kanilang tahanan sa Oliver noong Lunes matapos sumiklab ang isang wildfire sa lugar nila.

Litrato: CBC / Brady Strachan

Naiiyak ako, ani Geraldine, Iyan ang aming tahanan.

Mabilis na lumaki ang wildfire mula 0.03 square kilometres hanggang sa mahigit tatlo sa loob lamang ng ilang oras noong Lunes ng hapon. Ito ay nasa seven square kilometres na as of 9 p.m. PT.

Lumilipad na helicopter sa itaas ng mga bahay.

Isang helicopter ang lumipad sa Oliver, B.C., Canada noong Lunes upang tumulong sa pagpuksa ng wildfire na tinawag na Nk'Mip fire.

Litrato: Mike Fitzpatrick

Mabilisang nangyari ang evacuation kung kaya hindi matiyak ng mga officials kung ilang tao ang nakaalis na mula sa kanilang bahay.

Ang total number [ng evacuees], wala pa akong pagkakataon na alamin, sinabi ni Erik Thompson, isang information officer sa Regional District of Okanagan-Similkameen (RDOS), sa isang early-morning interbyu.

Ang rehiyon ng Oliver-Osoyoos ay isang popular na tourist destination na kilala sa kanilang wineries. Ang legion hall sa Oliver ay nagbukas noong Martes ng umaga bilang reception centre para sa evacuees.

Lahat ng evacuees ay kailangan magparehistro online sa Emergency Support Services (ESS) (bagong window) kahit hindi nila kailangan ng referrals para sa assistance tulad ng housing.

Kahit na patuloy na lumalaki ang sunog, sinabi ng mayor ng Oliver na nagkaroon naman ng progreso ang crew na nagtrabaho magdamag upang patayin ang sunog.

Visually, mula sa nakikita ko, mukhang mas bumubuti na. Hindi na masyadong humangin, pero visible pa rin ‘yung apoy sa ibang area, ibinahagi ni Mayor Martin Johansen sa CBC News noong Martes.

Naniniwala ako na pinagdaanan na natin ‘yung initial worst of it. Tingnan natin kung ano ang mangyayari ngayon… ginawa ang lahat para apulain ang apoy na ito sa lalong madaling panahon.

Ang unang evacuation order na nagko-cover sa halos 200 properties ay inisyu ng Osoyoos Indian Band noong Lunes ng gabi.

Sinabi ni Chief Clarence Louie ng Osoyoos Indian Band na ang Oliver Fire Department ay gumawa ng isang ‘’outstanding job” upang maisalba ang mga bahay na malapit sa apoy.

Aniya, ang mga miyembro ng band na inevacuate ay pansamantalang nanuluyan sa mga hotel sa Oliver-Osoyoos area. Pinili namang manatili ng iba.

Nag-aapoy na bulubundukin sa likod ng mga bahay.

Makikita ang nag-aapoy na bulubundukin sa likod ng mga bahay sa Oliver.

Litrato: CBC / Anita Bathe

Ang Regional District of Okanagan-Similkameen ay may evacuation order para sa ilang dosenang properties na nasa silangan ng wildfire. Noong Martes ng gabi, isang evacuation order ang ipinatupad para sa 140 properties sa area.

Kasama rin sa order ang ilang dosenang properties sa rehiyon at sa loob ng bayan ng Oliver na nasa ilalim ng evacuation alert. Hinihiling din sa mga nakatira roon na maghanda na umalis kung sakaling iisyu ang order.

PANOORIN | Wildfire sa Okanagan Valley B.C. pinuwersa ang daan-daang katao na lisanin ang kanilang bahay:

Nagdeklara ng local state of emergency ang Regional District of Okanagan-Similkameen. Ang bayan ng Oliver na may 5,000 na populasyon ay nagdeklara rin ng local state of emergency.

Sa North Okanagan, malapit sa Vernon, mahigit isang dosenang properties ang inutusan na mag-evacuate noong Martes dahil sa wildfire na nasa silangang bahagi ng Mabel Lake (bagong window).

Hinihimok ng mga opisyal ang mga residente na nasa evacuation alert na magkaroon ng evacuation plan at lisanin kaagad ang kanilang properties kapag nagkaroon ng evacuation order.

Base sa pagtatrabaho ko sa lugar na ito for 20 years, ililikas ko agad ang aking pamilya kung nasa evacuation order ako ngayon, sabi ni Chapman.

Sa Southern Interior ng B.C., ang malaking bahagi ng resort town ng Sicamous, B.C., ay nasa evacuation order o alert (bagong window) na dahil sa wildfire na nagmula sa isang highway accident. Humigit-kumulang 1,000 tao ang inutusan na umalis sa kanilang bahay.

Evacuees, nahihirapan humanap ng accommodations

Ang mga residente na under evacuation ay nahihirapan humanap ng ligtas na accomodations dahil mahal ang mga hotel rooms.

Ani Thompson-Nicola Regional District chair Ken Gillis, walang available na lugar sa Kamloops, Merritt o Salmon Arm.

Talagang puno na, aniya.

Hinikayat naman ng Regional District of Okanagan-Similkameen na tumuloy ang mga evacuees sa kanilang mga kamag-anak o kaibigan dahil sa kakulangan ng hotel accommodations. Nagbabala ang distrito na alamin muna ng mga turista ang wildfire situation doon bago sila pumunta sa area.

Bukas naman ang rehiyon na ito sa turismo… ngunit dahil sa fast-moving wildfires, kahit sino na naka-schedule pumunta sa area na ito o ‘di kaya bibisita ay kailangan maging situationally aware, ani Thompson ng Regional District of Okanagan-Similkameen.

Komplikado ang Okanagan in that way ngayon.

Makapal na usok mula sa bundok.

Ang Nk'Mip Creek wildfire ay anim na kilometro hilaga ng Osoyoos, B.C., Canada sa Osoyoos Indian Band land.

Litrato: Twitter / B.C. Wildfire Service

Mas maraming resources, parating na

Sinabi ni Farnworth na mahigit 3,100 tao ang parte ng firefighting effort sa B.C. ngayon. 500 pa ang inaasahang darating sa mga susunod na araw.

Gayunpaman, ang firefighting at evacuee support resources ay manipis, aniya.

Gusto kong i-assure ang mga British Columbians na idine-deploy natin ang lahat ng available personnel at equipment para labanan ang mga sunog sa komunidad sa buong probinsya, ani Farnworth.

Pinu-pursue natin ang lahat ng oportunidad.

Sinabi naman ng B.C. RCMP na patuloy silang magpapadala ng officers sa mga komunidad sa buong probinsya upang makatulong sa evacuations. So far, 100 officers at support staff ang na-deploy na at marami pa ang on standby kung sakaling magsimula ang mas maraming sunog.

‘Isang huge concern’ ang panahon

Ang klima sa Interior ay challenging para sa mga fire crews. Hindi umulan sa timog na bahagi ng probinsya noong weekend, at ang ibang area hindi pa nakakakita ng ulan sa loob ng halos limang linggo (bagong window).

Inaasahan na magiging mainit pa rin ang mga kondisyon, bone-dry at mahangin sa buong linggo.

[Ang hangin] ang nakaka-contribute sa paglaki ng sunog at expected itong magpatuloy hanggang Huwebes, ani MacDonald ng B.C. Wildfire Service.

Ang BC Wildfire Service ay nag-issue ng wind advisory para sa Interior, southern Interior at southeastern B.C. mula Martes, Hulyo 20 hanggang Huwebes, Hulyo 22, 2021.

Sinabi ni Johansen, ang mayor ng Oliver, na ang buong komunidad ay nakatutok sa taya ng panahon.

Malaking concern ang panahon at nasa kalagitnaan pa lang tayo ng Hulyo. Ito ang pangalawa, pangatlo nating sunog sa rehiyon. Hindi ako magugulat kung marami pang darating, aniya.


Ang sinumang inilagay sa ilalim ng evacuation order ay dapat na umalis kaagad sa lugar.

Isinet up ang mga evacuation centres sa buong probinsya upang tulungan ang mga taong lilikas mula sa mga komunidad na may banta ng sunog. Para makita ang centre na pinakamalapit sa inyo, bisitahin ang Emergency Management B.C. (bagong window) website.

Ang mga evacuees ay hinihikayat na magparehistro online sa Emergency Support Services (bagong window), ia-access man nila o hindi ang mga serbisyo sa evacuation centre.


Isang artikulo ng CBC News na isinalin sa Tagalog ni Catherine Dona.

May kasamang files mula kina Roshini Nair, Eva Uguen-Csenge, Meera Bains, Courtney Dickson at The Canadian Press.

Mga Ulo ng Balita